Vua thăm tổ tiên, tập trận ngày đầu xuân mới (Kỳ 2)

Ngày xuân, ngoài những cuộc vui chơi thì vua Nguyễn tại Huế không quên đi viếng lăng mộ tổ tiên, vãn cảnh sông nước và thao diễn những cuộc tập trận nhằm nêu cao tinh thần thượng võ trong quân đội.

Đầu xuân, vua du thuyền sông Hương viếng lăng tẩm

Đầu Xuân Bính Thân, chúng tôi đã có cuộc tìm hiểu với nhà nghiên cứu Huế - TS. Tôn Thất Bình về một phong tục xưa các vua Nguyễn từng sống ở cố đô xưa. Đó là tục du thuyền dịp tết của vua ngắm cảnh và viếng lăng tẩm các tiên đế.

Con sông Hương là nguồn mạch đưa nhà vua và gia đình Hoàng tộc đi du ngoạn khắp nơi. Vào dịp đầu xuân, các vua Nguyễn thường đi thăm lăng tẩm, viếng phần mộ tổ tiên. Trong dịp này, toàn bộ Hoàng gia trong Hoàng thành đều tham dự, kể cả các thái giám và cung nga thể nữ. Các quan đại thần, trong những dịp này cũng được phép tháp tùng nhà vua.

Trước khi bắt đầu cuộc viễn du, nhà vua truyền cho lính dọn dẹp toàn bộ lộ trình đoàn ngự đạo sẽ đi qua. Bộ phận lo trang bị thuyền ngự phải chu toàn mọi khâu như sửa soạn khí cụ, luyện tập đội lính chèo v.v. Lăng mộ của các vua chúa Nguyễn nằm rải rác hai bên sông Hương trong vùng đồi núi tây, tây - nam nên dùng thuyền đi lại là tiện lợi nhất.

Đời vua Tự Đức có các chiếc Tế Thông, Tương Đắc, Tường Long đều rất mỹ lệ, huy hoàng, đồ sộ hơn hẳn các thuyền quan. Thuyền ngự chia thành nhiều gian: gian của vua, gian của các bà cung phi, gian của thái giám và các thể nữ, nô tỳ phục vụ. Đó thực sự là một tòa lâu đài lộng lẫy được sơn son thếp vàng, chạm khắc công phu. Thuyền rồng của vua không có lính chèo mà do 6 hoặc 8 chiếc thuyền khác kéo, mỗi thuyền có 50 đến 60 lính chèo. Ngoài ra còn có 1 chiếc thuyền con dùng để liên lạc giữa thuyền của vua với thuyền của các quan theo hầu. Riêng thuyền của của bà Từ Dũ mẹ vua Tự Đức là chiếc Yến Dư, đội lính chèo là một đoàn thị nữ.

Mô hình một chiếc thuyền rồng cổ của vua (ảnh: internet)

Chiếc thuyền rồng Long Quang 2 tầng vừa được phục chế lại của Trung tâm Bảo tồn Di tích cố đô Huế

Quang cảnh du xuân bằng thuyền trên sông Hương từng để lại nhiều ấn tượng sâu sắc cho những người được chứng kiến đương thời. Con dông là nơi diễn ra quang cảnh náo nhiệt nhất trước khi cuộc du xuân bắt đầu. Vô số thuyền chiến và thuyền thường đủ loại trang bị những bó giáo, thương ở đoạn giữa do các quan mặc áo cánh màu đỏ hay áo dài sặc sỡ điều khiển. Tất cả các thuyền sắp thành hàng theo thứ tự đã quy định sẵn trong đám rước. Sáu chiếc thuyền dùng để kéo thuyền ngự của vua được đóng chặt vào hai hàng, im lặng đợi giờ khởi hành.

Khi công việc chuẩn bị thuyền tạm ổn, đám rước nhà vua và đoàn tháp tùng mới rời khỏi Kinh Thành. Trước kiệu vua là hai hàng lính gồm 12 người đi bộ dọn đường để kiệu vua khỏi vướng. Kiệu này gồm có một nóc xinh xắn điêu khắc công phu, thếp vàng và được đóng chặt trên một cái giá gỗ dài chạm hình con rồng uốn khúc.

Chỗ ngồi của nhà vua bên ngoài được màn lưới tơ vàng óng ả phủ kín, bên trong được lót bằng một tấm nệm mỏng có phủ một lớp gầm hoa màu vàng. Chiếc gối dựa vuông vức cũng được bọc kín bằng lụa vàng. Nhà vua đầu đội khăn đen, mình mặc áo dài nhung màu vàng và quần nhiễu đỏ thẫm, lim dim mắt ngồi trong kiệu. Chung quanh kiệu vua có 4 người đi bộ cầm bốn chiếc lọng vàng che cho kiệu nhà vua khỏi nắng. Đi sau kiệu là những người phe phẩy vĩ xua ruồi và những cái quạt lông chim to khổ. Tiếp đó, một số người mang sắc chỉ và các thị vệ chạy đằng sau kiệu. Một số kỵ binh hộ giá và hai con voi đi sau cùng.

Kiệu vua xa giá ra khỏi Kinh thành (ảnh: internet)

Các vương phi đi theo nhà vua ngồi trong những chiếc kiệu màn che sáo phủ. Có đến 12 chiếc kiệu, mỗi kiệu có một hay hai người cầm lọng che nắng, được một số thị nữ mặc áo lụa dài sặc sỡ hộ vệ theo sau. Sau kiệu của các vương phi là những người đi bộ khiêng thực phẩm và dụng cụ bếp núc được cất kín trong những cái thúng hay trong những ngăn hộp hình trụ to lớn sơn đỏ hoặc vàng, có hình rồng uốn khúc. Các hộp và các thúng này do 2 hay 4 người khiêng tùy theo trọng lượng và kích thước của chúng. Mỗi hộp và mỗi thúng đều có lọng che do một người lính cầm. Đoàn người tháp tùng này đi đến các thuyền riêng neo trên sông và phải đi sau cùng của đám du xuân.

Khi nhà vua và các vương phi đã vào ngồi trong thuyền rồng, lệnh khởi hành ban bố. Cả chòm cung điện nổi xinh xắn ấy từ từ trôi trên dòng sông, hướng về phía núi. Đứng trên hai bờ sông Hương, dân chúng được xem một quang cảnh thật rộn ràng, rực rỡ. Đâu đâu người ta cũng nghe tiếng hò, tiếng đùi gõ đánh nhịp điều khiển các toán lính chèo cùng tiếng nhạc của ban nhạc Hoàng cung. Thuyền rồng của nhà vua dẫn đầu, tiếp đó là thuyền của các quan tháp tùng. Tất cả đều treo cờ, kết hoa lộng lẫy, nối đuôi nhau thành một hàng dài lướt nhẹ trên sóng nước Hương giang rực rỡ nắng vàng tươi thắm của mùa xuân.

Người dân tập trung tại sông Hương xem nhà vua đi vãn cảnh (ảnh: internet)

Quang cảnh thuyền vua đi chơi xuân trên sông Hương trong bức tranh Đệ thập nhất cảnh Hương Giang Hiểu Phiếm (ảnh: Internet)

Lễ tế cờ đầu năm mới nâng cao tinh thần thượng võ

Theo Th.s. Nguyễn Phước Hải Trung, , Phó Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế, vào sáng 11 Tết, triều đình còn tổ chức lễ Tế Kỳ đạo (tế cờ). Bộ Lễ dựng ngoài Kinh Thành (ở góc đông - nam) một cái đàn tế và thiết trí các án thờ với những bài vị ghi chữ Hán như Kỳ độc thần; Kỳ đầu đại tướng; Lục độc đại tướng; Ngũ phương kỳ v.v. Giữa đàn tế cắm một lá Kỳ đạo (cờ đầu) bằng nỉ vàng, trong lòng thêu hình long vân. Bộ Binh phái 300 lính cầm súng ống, giáo móc, bày 3 cỗ đại bác xung quanh đàn tế. Sau khi chuẩn bị xong, một viên quan võ nhất phẩm vào điện Cần Chánh bái mạng vua, lĩnh cờ mao tiết và được nhà vua sung chức chánh tế.

Đến nửa đêm, buổi lễ bắt đầu. Quan chánh tế được rước ra đàn tế chờ sẵn, chuẩn bị cho cuộc lễ. Sáng hôm sau, các quan khâm mạng mặc triều phục vào tế, dâng 3 tuần rượu. Tế xong, bắn 3 phát đại bác. Sau đó quan võ ban khâm mệnh đại thần ra lệnh xuất quân với các cuộc tập trận như bắn súng, diễn tập thuyền chiến, cưỡi voi, phi ngựa trong các đội quân quân bộ binh, thủy binh. Nhà vua thân chinh đến xem và duyệt trận.

Võ quan triều Nguyễn

Lễ hội Tiến sĩ võ được tái hiện tại Festival Huế nhằm nâng cao tinh thần thượng võ

Sau cuộc lễ này, thời gian vui Tết trong Hoàng cung Huế tính lại cũng đã già nửa tháng (từ 25 tháng chạp đến 11 tháng giêng). Một cái Tết ở chốn cung đình vào thế kỷ XIX thật sự đã khép lại. Triều đình lại tiếp tục bắt tay vào công việc với những bộn bề trước mắt, những bộn bề chống chất cho một năm mới sau hơn nửa tháng vui Tết.

Giải trí không có lỗi!

Dù còn nhiều ý kiến khen chê, nhưng những cuốn sách tạm gọi là sách tranh - một kiểu sách “hình nhiều hơn chữ” mới xuất hiện vào thị trường sách thời gian gần đây đã “phủ sóng” giới trẻ và liên tục đứng top ở các nhà sách trên mạng.

Tác giả Đinh Trần Tuấn Linh (nhóm Lê Bích) trong vòng vây của độc giả

Sinh ra từ mạng xã hội

Chỉ hơn 6 tháng sau khi chấp bút cho cuốn sách đầu tiên “Đời về cơ bản là buồn cười”, mới đây, nhóm tác giả Lê Bích đã cho ra mắt đứa con tinh thần thứ hai “Dịch từ tiếng Yêu sang tiếng Việt”. Vẫn lấy Lê Bích - anh chàng bụng phệ trông có vẻ bất cần nhưng luôn có những phát ngôn để đời làm trung tâm, cuốn sách này tập trung khai thác chuyện tình yêu với đủ các trạng thái, hoàn cảnh, từ tán tỉnh, tặng quà, hôn nhân cho đến đau khổ, thất tình. Chưa biết sách bán có chạy không, nhưng khi nghe tin Lê Bích “phiên bản 2” sắp xuất xưởng, đã có một lượng độc giả hăng hái “đặt chỗ”.

Trước Lê Bích, Thành Phong được coi là người tiên phong trong việc gắn những câu nói của giới trẻ vào trong các bức tranh minh họa với tập “Sát thủ đầu mưng mủ” hay “Phê như con tê tê”.

Tập “thành ngữ sành điệu bằng tranh” được coi là mở màn cho trào lưu sách tranh đang “sốt xình xịch” trong giới trẻ. Điểm chung của những cuốn sách này là đều được sinh ra từ mạng xã hội và có tiếng tăm với cộng đồng mạng trước đó. Bởi vậy sau khi xuất bản, những cuốn sách này được người hâm mộ đổ xô đi mua, nhiều khi nhà xuất bản không đủ sách để bán.

Theo như BTV Trần Lê Thùy Linh của Công ty sách Nhã Nam, cuốn “Đời về cơ bản là buồn cười” đã tạo nên kỷ lục về số bản in. Chị cho rằng, hình như người trẻ đọc Lê Bích còn nhiều hơn sách… ngôn tình vì đi đâu cũng thấy họ cầm cuốn sách này. Thậm chí, các shop thời trang cũng mang cuốn sách ra để chụp ảnh làm mẫu thể hiện tuyên ngôn của giới trẻ.

“Đời về là cơ bản là buồn cười” gây “sốt” ngay khi mới ra mắt

Bắt đúng mạch giới trẻ

Khó có thể gọi chính xác những cuốn sách của Thành Phong, Lê Bích hay Huỳnh Thái Ngọc là thể loại gì. Một số nói đây có thể coi là sách tranh hay sách comic, nhưng một số khác cho rằng nó chỉ là một phiên bản “facebook giấy”.

Tác giả Đinh Trần Tuấn Linh, “cha đẻ” của Lê Bích thì khẳng định, ngay từ khi ra mắt “Đời về cơ bản là buồn cười”, nhóm tác giả đã không quan tâm xem cuốn sách thuộc thể loại gì. Miễn là làm cho độc giả cười thì nó là sách gối đầu giường cũng được mà để… kê chân cũng xong. Bởi vậy, ngay cả khi nhiều người nghĩ rằng những cuốn sách kiểu Lê Bích sẽ “chết yểu” vì nó đơn thuần chỉ mua vui, giải trí, đùa cợt không nghiêm túc chứ chẳng có nội dung gì thì những cuốn sách như thế này vẫn lưu hành tốt trên thị trường.

Sau thành công của “Đời về cơ bản là buồn cười” thì nhóm tác giả Lê Bích tự tin tuyên bố là nhân vật này sẽ còn tiếp tục có mặt trong 2, 3 cuốn sách nữa. Thậm chí, họ còn ấp ủ sẽ có chuyên đề riêng cho độc giả 18+. Còn cuốn “Sát thủ đầu mưng mủ” của Thành Phong đã bị “tuýt còi” vì những chi tiết không phù hợp, nhưng vẫn đàng hoàng quay trở lại với phiên bản nâng cấp “Phê như con tê tê”. Lý do tác giả đưa ra là nhu cầu của độc giả là quá lớn.

Có thể nói những cuốn sách kiểu này đã bắt được đúng mạch tâm lý, ngôn ngữ của giới trẻ. Những câu “thành ngữ sáng tạo” của Thành Phong hay những “tuyên ngôn” về những chuyện yêu đương, học hành… của Lê Bích hay “Thỏ bảy màu” lại tiệm cận với cách nhìn, cách nhận thức của người trẻ. Bởi vậy, ngay cả khi bị xếp vào thể loại tiêu khiển hay “đọc cho vui”, có bị cho là những biến thể về ngôn ngữ thì số đông người đọc vẫn cứ mua sách vì nó đơn thuần là tiếng cười mà họ cần. Và đằng sau tiếng cười ấy, họ thu lại được điều gì.

Nhận định về điều này, Tiến sỹ văn học Trần Ngọc Hiếu cho rằng: “Không phải ai cũng biết đùa. Muốn đùa hay thì phải có trí tuệ, phải rất thông minh. Đùa làm người ta nhận thức nhưng không làm họ tổn thương, tôi nghĩ rằng, Lê Bích hay Thành Phong đã làm được. Bạn đọc có thể xem những cuốn sách như vậy là giải trí, nhưng tôi tin giải trí không có lỗi. Nếu người ta thích nó thì hãy tìm hiểu xem vì sao người ta thích cái đã”.