Những bìa báo quốc tế ấn tượng nhất năm 2015

2015 không phải một năm rực rỡ của báo giấy, nhưng 2015 chắc chắn là một năm của những bìa báo đầy tính nghệ thuật.

Dưới đây là những bìa báo ấn tượng nhất của năm 2015 do tờ Time và trang American Online (AOL) bình chọn, cho thấy cách tư duy hiện đại trong việc sử dụng ảnh báo chí, khi ảnh vừa phải đảm bảo yếu tố thông tin vừa phải đẹp mắt và tinh tế, để tiếp tục giữ lại được những độc giả trung thành với báo giấy. Những bìa báo ấn tượng ấy rải khắp các lĩnh vực, từ chuyện giới sao, thời trang, cho tới thể thao…

Chiêm ngưỡng những hình bìa ấn tượng nhất của các ấn phẩm báo in trong năm 2015 do Time và AOL bình chọn, xin giới thiệu cùng độc giả tham khảo:

Tạp chí Vanity Fair. Số ra tháng 7/2015. Ảnh: Annie Leibovitz.

 

Hình bìa này thành công vì nhiều yếu tố, nó đã chạm tới một đề tài đang ngày càng được đề cập cởi mở ở nhiều quốc gia - đề tài về người chuyển giới, ngoài ra, nó còn chứa đựng cả sự bất ngờ - đó là cuộc lột xác của một nam vận động viên Olympic giờ đã trở thành một phụ nữ có diện mạo nữ tính và quyến rũ.

Nam vận động viên Olympic một thời - Bruce Jenner - trước khi thực hiện bức hình bìa này vẫn chưa chính thức công khai giới tính thật cũng như việc chuyển giới của mình. Cho tới khi bức hình này xuất hiện rộng rãi, độc giả mới ngỡ ngàng về một Caitlyn Jenner vừa mới ra đời. Bức hình là sự kết hợp giữa ảnh tin tức và ảnh nghệ thuật.

Tạp chí New York. Số ra ngày 27/7 - 9/8. Ảnh: Amanda Demme.

 

Những phụ nữ này đều có một điểm chung, đó là từng bị danh hài người Mỹ Bill Cosby lạm dụng tình dục. Trong năm qua, họ đã lần lượt ra mặt tố cáo sau nhiều năm im lặng chịu đựng. Vẫn còn một chiếc ghế trống chưa có ai ngồi tượng trưng cho những phụ nữ vẫn đang im lặng. Bức ảnh thể hiện sự dũng cảm của những người phụ nữ từng bị lạm dụng.

Tạp chí Traveler. Số ra tháng 11/2015. Ảnh: Pari Dukovic.

 

Tiêu chí của bức ảnh bìa được tòa soạn báo Traveler đặt hàng với nhiếp ảnh gia Pari Dukovic, đó là một lá thư tình bằng nhiếp ảnh gửi tới cho thành phố New York, đó phải là một bức ảnh lãng mạn, nghệ thuật và không bị lỗi thời, thể hiện tình yêu của những người yêu mến New York.

Cái khó của bìa báo này, đó là chụp một địa danh vốn đã quá nổi tiếng và là đối tượng đặc tả thường xuyên trong nhiếp ảnh. Làm thế nào để bức ảnh vừa đẹp, vừa lạ, những vẫn phải khiến người xem nhận ra đó chính là New York, lại vừa phải thể hiện được năng lượng và những rung động trong nhịp đập hối hả của một thành phố thuộc vào hàng sôi động nhất thế giới.

Tạp chí Rolling Stone. Số ra ngày 19/11/2015. Ảnh: Theo Wenner.

 

Đã có vô số bức ảnh báo chí được thực hiện về diva hàng đầu thế giới - Adele. Người ta đã tìm ra đủ mọi góc cạnh và phong cách để đặc tả vẻ đẹp gương mặt lẫn nội tâm, nội lực mạnh mẽ và cả sự nữ tính, gợi cảm của Adele.

Adele có một phong cách trang điểm đặc trưng, một phong cách thời trang phù hợp với dáng vóc. Nhưng nhiếp ảnh gia Wenner đã bắt gặp một Adele ăn vận xuề xòa, tóc rối, không trang điểm, cô vội vàng bước vào phòng thu. Hình ảnh rất đẹp, rất ngầu, có chiều sâu, khiến Wenner thích thú.

Bức ảnh bìa được lựa chọn này là bức ảnh cuối cùng Wenner chụp Adele trong một ngày song hành cùng cô.

Tạp chí New York Times. Số ra ngày 26/4/2015. Ảnh: JR.

 

Hình ảnh ấn tượng này được thực hiện để dành riêng cho hình bìa của tờ tạp chí New York Times. Tác giả của sắp đặt nghệ thuật này - nghệ sĩ JR - trước đó đã thực hiện một bộ ảnh về những người di cư sinh sống ở New York, trong đó có bức ảnh chụp chân dung cậu thanh niên 20 tuổi Elmar Aliyev. JR đã in bức chân dung lên bìa giấy với chiều dài gần 46m.

Bức chân dung khổng lồ được sắp đặt trên quảng trường Flatiron từ sáng sớm, đến giờ đi làm, người ta đi lại trên bức chân dung mà không hề hay biết, bởi chỉ đứng từ trên cao mới có thể nhìn được toàn cảnh. Bức chân dung của một người di cư gần như vô hình trước tầm mắt và dưới bước chân của người dân New York…

Khi mặt trời lên và đã có ánh sáng thích hợp, JR ngồi trên máy bay trực thăng để chụp bức hình kỳ công này.

Tạp chí Harper’s Bazaar. Số ra tháng 3/2015. Ảnh: Norma Jean Roy.

 

Năm nay là kỷ niệm 40 năm ngày ra mắt bộ phim kinh dị nổi tiếng - “Jaws” (Hàm cá mập - 1975), vì vậy, ban biên tập của Harper’s Bazaar đã lấy cảm hứng từ bộ phim, đặt hàng thực hiện một mô hình hàm cá mập và mời nữ ca sĩ Rihanna chụp hình với ý tưởng gợi nhắc về phim “Jaws”.

Tạp chí California Sunday. Số ra ngày 5/4/2015. Ảnh: Amy Friend.

 

Ấn bản tháng 4/2015 của California Sunday xoay quanh ý tưởng về cách mà con người sẽ chết trong tương lai. Sự kết thúc của một cuộc đời thường mặc định gắn liền với buồn thương, đen tối, trống rỗng, mất mát… nhưng có thể một lúc nào đó con người sẽ muốn thay đổi những quan niệm này.

Nhiếp ảnh gia Amy Friend đã lấy một cây kim châm vào bức ảnh và sau đó để ánh sáng chạy xuyên qua những lỗ kim châm, tạo nên hiệu ứng huyền ảo, một ẩn dụ hoàn hảo cho chủ đề về cái chết.

Tạp chí New York Times, Culture. Số ra ngày 11/10/2015. Ảnh: Erik Madigan Heck.

 

Nhiếp ảnh gia Erik Madigan Heck được đặt hàng thực hiện một bức ảnh bìa khắc họa chân dung nữ ca sĩ Nicki Minaj, đó phải là một bức ảnh bìa trang nhã và phong cách, đồng thời phải mang đậm tính văn hóa đương đại. Những tiêu chí này đã được thực hiện hoàn hảo.

Tạp chí Time. Số ra ngày 11/5/2015. Ảnh: Devin Allen.

 

Bức ảnh này là một lát cắt thời gian, ghi lại những bất ổn xảy ra ở thành phố Baltimore hồi tháng 4 sau khi một thanh niên da màu qua đời vì những chấn thương cột sống sau khi chịu sự quản thúc của cảnh sát địa phương.

Bức ảnh này khiến người ta nhớ về cuộc bạo loạn cũng từng xảy ra ở Baltimore hồi năm 1968 khi nhà hoạt động nhân quyền Martin Luther King bị ám sát. Bức ảnh bìa ghi dòng chữ “Mỹ, 1968”, con số 1968 được gạch đi để đề 2015, với ẩn ý rằng có những vấn đề mà nước Mỹ phải đối mặt suốt hàng thập kỷ qua nhưng mọi chuyện dường như vẫn chưa thay đổi nhiều.

Tạp chí ESPN, Body Issue. Ảnh: Carlos Serrao.

 

Chantae McMillan là một nữ vận động viên điền kinh 7 môn phối hợp, bối cảnh chụp trong một sa mạc với những đụn cát giúp cô có thể phô diễn những động tác kỹ thuật của mình một cách đầy nghệ thuật. Ở đây, cả sa mạc là bối cảnh chụp ảnh và Chantae có thể thoải mái chạy, nhảy mà không bị giới hạn không gian.

Cùng chiêm ngưỡng một số bìa tạp chí ấn tượng khác trong năm 2015:

Tạp chí V, số ra mùa xuân năm 2015: Hình bìa chụp nữ ca sĩ Selena Gomez. Với chiếc nơ buộc tóc gợi nhớ tới nhân vật hoạt hình chuột Minnie, bức hình bìa một lần nữa cho thấy rằng nữ ca sĩ kiêm diễn viên từng một thời gắn liền với hình ảnh ngây thơ, ngọt ngào, trong sáng giờ đã thực sự trưởng thành.

 

Tạp chí Vogue, số ra tháng 3/2015: Hình bìa chụp người mẫu Karlie Kloss và nữ ca sĩ Taylor Swift - hai gương mặt nổi tiếng ở hai lĩnh vực cũng đồng thời là hai người bạn thân thiết. Một bức hình bìa đơn giản nhưng đẹp đẽ, bản thân hai nhân vật chính đã đủ làm nên sức hút cho ấn phẩm.

 

Tạp chí Glamour, số ra tháng 5/2015: Hình bìa chụp nữ diễn viên Sarah Jessica Parker, đệ nhất phu nhân Mỹ Michelle Obama và nữ diễn viên Kerry Washington. Họ là ba người phụ nữ quyền lực trong lĩnh vực của mình, cùng hội ngộ trong một bức hình có sức “công phá” ngoài sạp báo.

 

Tạp chí Paper, số ra mùa hè năm 2015: Nữ ca sĩ Miley Cyrus vốn đã không còn xa lạ với những hình ảnh gây lùm xùm, tranh cãi.

 

Tạp chí Vogue Tây Ban Nha, số ra tháng 8/2015: Năm nay tiếp tục là năm chị em nhà Kim Kardashian thống lĩnh trên các mặt báo, tạp chí. “Vừa yêu vừa ghét” là những gì diễn tả đúng nhất về thái độ mà công chúng dành cho gia đình vừa nổi tiếng vừa tai tiếng này, tuy vậy, với bức ảnh bìa giản dị, Kim Kardashian vẫn gây được thiện cảm với độc giả.

 

Tạp chí GQ, số ra tháng 8/2015: Nữ diễn viên Amy Schumer hóa thân thành công chúa Leia trong loạt phim “Star Wars” đẹp hoàn hảo.

 

Tạp chí New York Times, số ra ngày 25/8/2015: Năm nay là một năm thành công trong sự nghiệp của nữ vận động viên quần vợt Serena Williams. Bức ảnh này đã chụp lại được cả sức mạnh, vẻ đẹp, thần thái và sự vĩ đại của cô.

 

Tạp chí Complex, số ra tháng 8-9/2015: Khloé Kardashian - một thành viên của gia đình Kardashian.

 

Tạp chí V, số ra mùa thu năm 2015: Hai người mẫu trẻ nổi tiếng đình đám ở thời điểm hiện tại - Gigi và Bella Hadid - đã có rất nhiều bìa báo đáng nhớ trong năm nay.

 

Tạp chí Cosmopolitan, số ra tháng 11/2015: Gia đình Kardashian cùng xuất hiện trên bìa báo của ấn bản kỷ niệm 50 năm ngày ra mắt tạp chí Cosmopolitan - tạp chí hàng đầu dành cho phụ nữ.

 

Tạp chí Interview, số ra tháng 12/2015: Kylie Jenner - thành viên ít tuổi nhất của gia đình Kardashian cũng là thành viên gây lùm xùm nhiều nhất.

Các chuyên gia nói gì về giải Vàng của tượng đài “Mẹ Việt Nam anh hùng” ?

Không chỉ thành công về tạo hình mỹ thuật, tượng “Mẹ Việt Nam anh hùng” còn được cộng điểm về hiệu ứng xã hội để giành Huy chương vàng tại triển lãm Mỹ thuật 2015 

Khi đưa tác phẩm “Mẹ Việt Nam anh hùng” lên giải nhất, Hội đồng Nghệ thuật đã có những cuộc tranh luận và cân nhắc rất kĩ để có sức thuyết phục với công chúng. Báo Dân trí xin trích đưa những ý kiến từ các chuyên gia để độc giả theo dõi:

Họa sĩ Vi Kiến Thành (Cục trưởng Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh & Triển lãm):

“Tôi khẳng định tác phẩm “Mẹ Việt Nam anh hùng” của tác giả Đinh Gia Thắng ở Quảng Nam xét về mặt nghệ thuật điêu khắc, thẩm mỹ và ngôn ngữ tạo hình là một tác phẩm xứng đáng để được trao giải Vàng.

Chúng ta không nên chỉ soi xét vấn đề hiệu quả của một công trình văn hóa nghệ thuật qua lăng kính kinh tế vì đây là công trình văn hóa, nghệ thuật xuất phát từ tấm lòng tri ân, là sự tôn vinh các mẹ.
Đây là vấn đề tinh thần, các mẹ Việt Nam Anh hùng hiện đều đã rất lớn tuổi, vậy chúng ta còn chần chừ đến khi nào, ngoài chăm lo về vật chất các mẹ cũng mong muốn có một biểu tượng tinh thần để lại cho thế hệ sau”.

Họa sĩ Vi Kiến Thành (Cục trưởng Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh & Triển lãm) trả lời phỏng vấn

 

Tác giả Đinh Gia Thắng và “đứa con tinh thần” của mình

 

Nhà điêu khắc Phan Gia Hương (Phó Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam:

“Hầu hết những người trong Hội đồng Nghệ thuật đều đã đến chiêm ngưỡng tượng đài “Mẹ Việt Nam anh hùng” rồi , cho nên tại sao tất cả các thành viên đều đồng tình cho tác phẩm đó đạt giải Vàng, bởi vì trong 5 năm trở lại đây thì chỉ có tác phẩm đó là xuất sắc nhất.

Tuy tác giả gửi ảnh và video, nhưng hầu như Hội đồng nghệ thuật đã đến tận nơi xem. Vấn đề nằm ở đó, chứ không phải qua ảnh nữa!

Theo tôi về tác phẩm đó đại diện cho toàn bộ người mẹ trên khắp đất nước Việt Nam, nhưng lại không gói gọn trong đất nước Việt Nam đâu! Nó là đại diện cho tất cả bà mẹ trên toàn thế giới nữa! Vì cuộc chiến nào qua đi, những đau thương, mất mát, đau đớn nhất là thuộc về người mẹ. Mà sự chịu đựng của người mẹ rất bền bỉ, nén chặt lại trong lòng, và người mẹ nào cũng thế thôi, người mẹ Việt Nam hay người mẹ của một đất nước nào trên thế giới này đều như vậy.

Cho nên hình ảnh của Đinh Gia Thắng đại diện cho tất cả những người mẹ trên toàn thế giới, đấy là ngôn ngữ chiến thắng”.

PGS. NGND. Họa sỹ Lê Anh Vân (Nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam)

“Về tác phẩm điêu khắc tượng đài “Mẹ Việt Nam anh hùng”, đó là một quần thể lớn, là một công trình mang tính chất tổng hợp, được sáng tác trên một đề tài rất hay, ca ngợi người mẹ Việt Nam thông qua hình ảnh mẹ Thứ, một người mẹ với sự hy sinh quá lớn với dân tộc mình.

Về tổng thể tượng đài là một ngọn núi sừng sững, trong một môi trường rất đẹp và tương tác tốt với người xem. Tôi đã được chiêm ngưỡng tác phẩm này tại Quảng Nam, ở đây hội tụ cả về yếu tố thẩm mỹ, văn hóa và tâm linh. Cá nhân tôi đánh giá tác phẩm này xứng đáng được giải cao.

Nhà điêu khắc Nguyễn Xuân Tiên (PGS. TS. Phó hiệu trưởng Trường Đại học Mỹ thuật TP. HCM)

“Để đánh giá một công trình điêu khắc hoành tráng, người ta dựa vào năm tiêu chí là: nội dung, hình thức ngôn ngữ thể hiện, không gian điểm đặt, chất liệu, ánh sáng. Đối với công trình tượng đài “Mẹ Thứ”, tôi thấy:

Về nội dung đây là công trình có ý nghĩa lịch sử, văn hóa nhằm ca ngợi sự hy sinh thầm lặng của những người mẹ Việt Nam nói chung và người mẹ Việt Nam Anh hùng nói riêng đã dâng hiến những người con yêu quí của mình vì sự tồn vinh của dân tộc, mà tiêu biểu là hình tượng mẹ Thứ;

Về hình thức thể hiện hiện đại mang tính ẩn dụ; có không gian điểm đặt hợp lý và có sự kết hợp hài hòa giữa điêu khắc, kiến trúc và cảnh quan…; chất liệu của công trình được thực hiện bằng đá có khả năng chịu nắng mưa và bền vững với thời gian; có hướng ánh sáng phù hợp…

Mặc dù còn có những ý kiến khác nhau của dư luận và giới chuyên môn, nhưng tôi đánh giá đây là một trong những công trình điêu khắc hoành tráng đẹp của Việt Nam.

Từ ý tưởng: "Mẹ là suối nguồn bao la vô tận, là linh hồn đất nước. Mẹ sinh ra từ mảnh đất anh hùng, rồi sinh ra những người con anh hùng và sẽ lại hoá thân vào đất, vào non nước Việt Nam. Mẹ sẽ sống mãi ngàn đời, vẫn tiếp thêm nguồn sức mạnh cho các thế hệ trẻ trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc", tác giả Đinh Gia Thắng đã thể hiện hình tượng Mẹ VNAH trong toàn khối tượng đài có chiều cao 18,6m, chiều rộng theo đường cong là 120m, bề dày khối tượng chỗ lớn nhất hơn 24m với chất liệu bằng đá hoa cương.

 

Nhà điêu khắc Phan Văn Tiến (Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Việt nam)

Chúng tôi đã đặt ra rất nhiều tiêu chí cho tác phẩm này. Tiêu chí cứng là chất lượng nghệ thuật, về tạo hình có những sáng tạo độc đáo. Nhưng chúng tôi tính đên cả hiệu ứng xã hội của tác phẩm.

Bởi vì, trước khi làm tượng này nhiều người đặt ra dấu hỏi là hiệu ứng xã hội liệu có cao không khi bỏ ra kinh phí lớn như thế, nhưng sau khi tượng hoàn thành rồi thì thấy hiệu ứng xã hội rất tốt, lượng khách đến rất đông.

Một công trình nghệ thuật lớn như vậy rõ ràng ngoài việc có chất lượng nghệ thuật cao, tính sáng tạo ra thì người ta thấy hiệu ứng xã hội là điều đáng quan tâm vì nhiều tượng làm xong rồi nhưng thực chất là không ai biết đến, không ai ấn tượng gì.

Với tác phẩm tượng đài này ta phải khẳng định là khách du lịch đến thăm rất nhiều, trở thành trung tâm vui chơi, giải trí, hưởng thụ, người ta cộng điểm thêm cho hiệu ứng xã hội. Chúng tôi có quan điểm rất rõ về công trình này.

Nhà điêu khắc Lưu Danh Thanh (Chủ tịch Hội đồng ngành Điêu khắc Hội Mỹ thuật Việt Nam)

Với tôi đây là một tác phẩm ấn tượng. Thứ nhất tác giả đã giải quyết được bài toàn về vấn đề tỉ lệ. Nhiều tác giả điêu khắc khi làm tượng nhỏ thì ổn nhưng khi chuyển thành quy mô lớn thì lại hỏng. Với công trình tượng đài lớn vừa cần cái nhìn khái quát vừa cần cái nhìn tiểu tiết, phải có năng lực để chỉ đạo một đội ngũ nhân công lớn thực hiện đúng ý đồ của mình, ở đây tác giả đã làm rất tốt việc này.

Thứ hai là cách đặt vấn đề và giải quyết vấn đề. Đây là một tác phẩm được Nhà nước đạt hàng, nó phải đảm bảo được hai yếu tố: nội dung và hình tượng nghệ thuật. Vậy với một nội dung quen thuộc như thế thì hình thức thể hiện ra sao cho ấn tượng là điều quan trọng. Quy mô của tượng cũng mang những giá trị riêng, nếu tượng chỉ nhỏ lại bằng 1/3 hay to lớn hơn thì chúng ta sẽ cảm nhận rất khác. Bởi vậy tôi rất nể kiến trúc sư Nguyễn Luận và tác giả Đinh Gia Thắng giải quyết được tỉ lệ.

Một thành công nữa là tác phẩm sáng tạo bằng ngôn ngữ nghệ thuật của Việt Nam, đây là điều đáng chú ý vì rõ ràng hiện nay có nhiều tác phẩm có chất lượng tốt nhưng làm người xem cảm thấy xa lạ vì ngôn ngữ thể hiện là ngôn ngữ của những nền văn hóa khác, của nhịp sống khác không phải ta. Tác phẩm này từ chân dung mẹ Thứ khái quát thành hình tượng Mẹ Việt Nam, với ý tưởng “Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra” rất gần gũi và nhân văn ”.

Ở nơi đường đi làm đẹp như đường vào cung điện

Mỗi buổi sáng đi tới nơi làm việc hẳn sẽ tuyệt vời hơn khi bạn được đi trên những con đường tuyệt đẹp như đường dẫn vào cung điện thế này…

Những nhà thờ, cung điện tuyệt đẹp vốn được xem là bữa tiệc kiến trúc mà thủ đô Moscow (Nga) dành tặng cho du khách đến thăm nơi đây, tuy vậy, vẻ đẹp tráng lệ ấy không chỉ dừng lại ở… trên mặt đất, mà còn đi xuống tận sâu… trong lòng đất. Đó chính là vẻ đẹp hoa lệ không tin nổi của những ga tàu điện ngầm ở Moscow.

Sẽ không quá lời khi nói rằng người dân nơi đây mỗi sáng xuống ga tàu điện ngầm đi học, đi làm mà như đi vào cung điện. Nhiếp ảnh gia người Canada - David Burdeny - đã may mắn được cho phép thực hiện bộ ảnh về những nhà ga ở Moscow sau giờ đóng cửa, khi những sân ga nguy nga đã trở về với sự tĩnh lặng tuyệt đối.

Hệ thống ga tàu xa hoa này bắt đầu được xây dựng từ năm 1935. 80 năm sau, hệ thống tàu điện ngầm của Moscow vẫn đang tiếp tục phục vụ khoảng 9 triệu lượt khách mỗi ngày. Những bức ảnh xoay quanh vẻ đẹp kiến trúc huy hoàng, rực rỡ của Nga đã được nhiếp ảnh gia Burdeny ghi lại trong bộ ảnh “Nước Nga: Một tương lai tươi sáng”.

 

Sắc xanh ngọc lam của nhà ga Taganskaya.

 

 

Một phòng trưng bày trong triển lãm nghệ thuật hay một hành lang trong cung điện nguy nga? Thực tế đây là nhà ga Kiyevsskaya.

 

 

Nhà ga Avoto trông thật lộng lẫy và uy nghi với những hàng cột được chạm khắc tinh xảo và những chùm đèn ấn tượng, độc đáo.

 

 

Thêm một nhà ga đưa lại cảm giác như thể một phòng trưng bày nghệ thuật. Đây là nhà ga Aeroport.

 

 

Những hành khách đứng đợi tàu ở nhà ga Komsomolskaya hẳn sẽ không cảm thấy quá sốt ruột và bồn chồn, bởi họ sẽ có thể thưởng thức vẻ đẹp nơi sân ga trong lúc chờ đợi.

 

 

Những bức bích họa trong nhà ga Novolobodskaya.

 

 

Nhà ga Kiyevsskaya với những băng ghế bằng đá cẩm thạch và những bức bích họa xuất hiện trên mái vòm.

 

 

Lựa chọn màu trắng làm chủ đạo cho nhà ga là một quyết định “dũng cảm”, tuy vậy, có thể thấy nhà ga Belorusskaya vẫn “trắng sạch tinh tươm”.

 

Nhà ga Prospekt Mira với những cột trụ và chùm đèn tráng lệ.

 

Nhà ga Sokol có phong cách kiến trúc theo kiểu “khoa học viễn tưởng”. Một điều dễ nhận thấy là các nhà ga ở Moscow không có hoặc gần như có rất ít những quảng cáo dán trên tường.

 

 

Thêm một nhà ga có phong cách kiến trúc “khoa học viễn tưởng”. Đây là nhà ga Mayakovskaya.

 

 

Phong cách kiến trúc của tương lai ở nhà ga Elektrozavodskaya.

 

 

Nhà ga Arbatskaya với không gian đẳng cấp.

 

 

Nhà ga Kropotkinskaya đơn giản mà trang nhã.

 

 

Những gam màu dịu nhẹ ở nhà ga Sportivnaya.

Hoạt động văn hóa cơ sở biến dạng

Tình trạng hoạt động văn hóa cơ sở đang mất kiểm soát, xảy ra những câu chuyện phản cảm, tác động xấu tới dư luận. Câu hỏi làm sao để tiếp thu văn hóa có chọn lọc trở nên cần thiết hơn bao giờ hết.

Thói háo danh “Kỷ lục to nhất”
Lâu nay, các phương tiện truyền thông tốn nhiều giấy mực xoay quanh sự háo danh của người Việt như: Ly cà phê to nhất; đèn lồng khổng lồ; tô hủ tiếu lớn nhất (làm xong đem đổ đi); bánh tét, bánh chưng, bánh giầy kỷ lục chỗ sống chỗ chín không ai nuốt trôi… Bệnh thành tích ở khắp các tỉnh, thành, trong đó, TPHCM ghi nhận nhiều câu chuyện dở khóc dở cười liên quan đến chuyện này.

Năm 2002, chiếc bánh chưng khổng lồ đầu tiên nặng 1,4 tấn được xác lập kỷ lục thế giới ra đời ở huyện Thanh Oai (Hà Nội) nhưng hình thù không giống bánh chưng và không có gì đặc sắc khiến mọi người lắc đầu ngao ngán. Năm 2005, chiếc bánh chưng nặng 2 tấn và bánh giầy nặng 1 tấn được nhân dân TPHCM cung tiến Quốc tổ.

Năm 2007, công viên Đầm Sen vượt kỷ lục với bánh chưng nặng 2,6 tấn, kích thước 2.007x2.007x650mm tượng trưng cho năm 2007 - năm đầu tiên giỗ Tổ trở thành Quốc lễ, chiếc bánh giầy nặng 1,2 tấn, phải dùng cần cẩu để… vớt bánh chưng.

Năm 2008 là năm thứ 2 liên tiếp công viên Đầm Sen gửi bánh về cung tiến nhân ngày giỗ Tổ, chiếc bánh chưng nặng 2 tấn và bánh giầy nặng 1 tấn. Hai lần cung tiến được tính là suôn sẻ, nhưng phút chót lại gặp sự cố bánh chưng thiu, bánh giầy mốc…

Đến năm 2014, xảy ra sự kiện bánh giầy bị mốc xanh, bên ngoài là một lớp bột mỏng, bên trong được làm bằng mút xốp dày 20-25cm, khối lượng công bố nặng gần 1 tấn là tính luôn cả khung sườn bằng sắt và đế của chiếc bánh, nguyên liệu làm bánh chỉ có khoảng 500kg, còn chiếc bánh chưng bị vữa và lên men.

BTC Lễ hội Đền Hùng phải lên tiếng kiên quyết từ chối những đặc sản khổng lồ. Đến lúc này thì câu chuyện bánh chưng - bánh giầy mới kết thúc. Nhiều người đặt ra câu hỏi, lễ vật dâng Tổ tiên như thế thì liệu có phải một sự báng bổ tiền nhân không?

Đầu năm 2015, tô hủ tiếu to nhất (TP.Sa Đéc, Đồng Tháp) được báo chí mệnh danh là kỷ lục của sự háo danh, dự tính cho 1.000 người ăn, nhưng do thời gian trưng bày kéo dài, sợi hủ tiếu nở trương ra thành món ăn cho… heo. Gần đây nhất, mùa trung thu còn ghi nhận thêm kỷ lục đầu lân, đèn kéo quân khổng lồ, bánh dẻo lớn nhất Việt Nam nặng 2 tấn được xác lập tại chuỗi đô thị danh tiếng ở cả hai thành phố lớn nhất cả nước. Mặc dù được truyền thông rộng rãi nhưng có vẻ như người dân đã bị bội thực với các kỷ lục nên không mấy người mặn mà tung hê những cái nhất nữa.

PGS-TS Nguyễn Lê Ninh - Ủy viên Hội đồng Tư vấn và Giám sát về khoa học - kỹ thuật - môi trường của UBMTTQ TPHCM - thẳng thắn: “Tại sao chúng ta có thể làm một kỷ lục tốn nhiều tiền bạc để thỏa mãn sự háo danh trong khi đồng bào còn rất nhiều người thiếu ăn? Càng tổ chức nhiều cuộc thi trên chứng tỏ tầm nhìn quản lý xã hội đang mất cơ bản”.

PGS-TS Phan An (Viện Phát triển bền vững vùng Nam Bộ) bày tỏ, tâm lý người Việt cái gì cũng muốn nhất mà không hiểu được văn hóa ông cha ta luôn có chọn lọc từ thực tiễn và tế nhị trong vấn đề ứng xử trong nội bộ và thế giới.

“Trong cộng đồng, nếu tiếp thu không có chọn lọc xã hội sẽ bị rối, dẫn đến ứng xử không đồng bộ gây ra phản cảm, từ đó nảy ra mâu thuẫn. Sự đua chen thích thể hiện mình là một thứ văn hóa không lành mạnh, nó nhìn vào hình thức nhiều hơn, cho thấy con người dễ bị cám dỗ về vật chất. Muốn thay đổi cần đặt giáo dục lên hàng đầu” - PGS-TS Nguyễn Lê Ninh nhấn mạnh.

Lễ nghi truyền thống bị biến dạng vì… sự sexy

Những vấn đề về nghi lễ đã ăn sâu vào nếp nghĩ và trở thành phong tục truyền thống của người Việt như ma chay, cưới hỏi cũng dần bị biến tướng với những hình ảnh phản cảm, thiếu tính nhân văn, gây ra nhiều băn khoăn, bức xúc.

TPHCM là đô thị đặc biệt với gần 10 triệu dân, khi tiếp nhận văn hóa từ bên ngoài, đang gặp nhiều xáo trộn, khó khăn nhất là mối quan hệ giữa con người với con người. Cách đây không lâu, dư luận cả nước được phen choáng váng với một đám tang trong thành phố thuê ca sĩ, vũ công múa, cả múa lửa, múa sexy… lan truyền chóng mặt trên mạng.

Chia sẻ về điều này, PGS-TS Phan An nói: “Đám cưới giờ gọi là công nghệ cưới, riêng chuyện đám tang trong Nam có nhiều cái cần phải nói. Đám tang không khí đau buồn, mất mát, thế nhưng người ta vui vẻ, nhậu thật nhiều rồi hát cải lương, thậm chí thuê người đồng tính về nhảy nhót. Điều này không những gây ô nhiễm về tiếng ồn mà còn lạm dụng văn hóa, là phi văn hóa, nó không có trong văn hóa truyền thống dân tộc”.

PGS-TS Nguyễn Lê Ninh thẳng thắn bày tỏ: “Việc tiếp thu không có chọn lọc thì dân tộc nào cũng có, nhưng ở những xã hội mà người quản lý xã hội để ý tới sẽ hạn chế được vấn đề trên”.

Hiện nay, không khó để tìm ra các clip đám tang kèm theo từ khóa sexy, khỏa thân, múa bụng…, hầu hết các clip đều có nguồn gốc xuất phát từ khu vực Nam Bộ, riêng TPHCM thì diễn ra tại khu vực ngoại thành như Bình Tân, Bình Chánh, Nhà Bè… với lý do mong cho người mất sớm siêu thoát. Có mặt ở một đám tang sexy mới thấy rõ sự lẫn lộn về văn hóa ngoại lai, chủ yếu là từ Đài Loan (TQ), thực chất là vài trường hợp những người đồng tính lợi dụng lễ để múa may uốn lượn kiếm tiền trong trang phục kiệm vải, hoặc không vải.

Liên quan đến trách nhiệm xây dựng văn hóa cơ sở, PGS-TS Phan An mở rộng hơn: “Cần phân biệt văn hóa truyền thống và văn hóa hiện đại, làm thế nào để cả hai văn hóa trên có sự kết hợp nhuần nhuyễn. Trong thời kỳ đang hội nhập, văn hóa Việt Nam đang đứng trước sự thách đố lớn, chúng ta lo lắng văn hóa đất nước bị hư hỏng, ô nhiễm. Nhưng chúng ta không thể ôm mãi quá khứ, không thể duy trì việc ăn trầu, răng đen. Dù muốn hay không, chúng ta phải sống hiện đại, văn hóa phải có sự thích ứng với sự phát triển này”.

Giải pháp được nhiều học giả đưa ra là văn hóa Việt Nam phải hội nhập, nếu người dân dễ dàng chạy theo những cuộc đua nhất nhì thì trách nhiệm trước hết thuộc về cơ quan quản lý nhà nước, tiếp đến là trách nhiệm của cộng đồng, những người tham dự vào hoạt động văn hóa trên cần điều chỉnh hành vi, thái độ của mình cho phù hợp với truyền thống văn hóa dân tộc.

“Hiện giờ chúng ta đang rất xô bồ, từ việc tổ chức phong trào văn hóa lễ hội đến việc phát động xây dựng nhà văn hóa cho các dân tộc vừa tốn kém mà hiệu quả thấp, nhiều nơi ở thành phố các trung tâm văn hóa xây dựng lên lại chuyển đổi thành cho thuê mặt bằng, kinh doanh giải trí” - PGS-TS Phan An cho biết thêm.

Sắp đặt nghệ thuật hay là… một đống rác?

Một sắp đặt nghệ thuật đã bị nhầm là… một đống rác và được nhân viên vệ sinh tích cực dọn dẹp sạch sẽ.

Một sắp đặt nghệ thuật trong viện bảo tàng gồm những vỏ chai sâm-panh cùng những hoa giấy, kim tuyến, ruy băng… vương vãi trên khắp mặt sàn. Quang cảnh gợi tới một bữa tiệc náo nhiệt vừa diễn ra.

Chỉ vài ngày sau khi sắp đặt nghệ thuật này mở cửa chào đón du khách đến thăm ở viện bảo tàng nghệ thuật Museion Bozen-Bolzano, tỉnh Nam Tirol, Ý, nhân viên vệ sinh ở nơi này đã nhầm sắp đặt này là… một đống rác và dọn sạch.

Sau đó, người ta đã phải thực hiện lại sắp đặt để tiếp tục mở cửa đón du khách vào cuối tháng 10 vừa qua. Đây đã trở thành câu chuyện hài xuất hiện trên khắp các trang báo của Ý.

Sắp đặt nghệ thuật có tên “Chúng ta sẽ đi nhảy ở đâu tối nay?” với ý tưởng tái hiện lại đời sống xã hội nhộn nhịp, vui tươi của thập niên 1980, một giai đoạn của tinh thần hưởng thụ cuộc sống mạnh mẽ, đưa lại những nét riêng trong đời sống xã hội đương thời như sức tiêu thụ mạnh, kinh tế khởi sắc, truyền thông chuyển mình…

Hình ảnh quang cảnh sau một bữa tiệc với phong cách trang trí đặc trưng của những buổi tiệc tùng thập niên 1980 được cho là giúp tái hiện không khí đời sống xã hội thời đó, nhưng điều hài hước là một nhóm công nhân vệ sinh của viện bảo tàng không hề hay biết về dự án nghệ thuật này nên đã… tích cực dọn sạch.

Sau khi sai sót này được phát hiện, nhân viên ở viện bảo tàng nghệ thuật Museion Bozen-Bolzano đã nhanh chóng “cứu hộ” công trình bằng cách bới tung các túi rác, thu hồi lại nguyên vật liệu và thực hiện lại công trình.

Giám đốc bảo tàng - bà Letizia Ragaglia - cho rằng vụ việc hài hước và hy hữu này đã khiến người Ý nói nhiều về viện bảo tàng, về tác phẩm sắp đặt nghệ thuật, vì vậy, đây là một tai nạn thú vị:

“Vụ việc đã làm nảy ra nhiều cuộc đối thoại về nghệ thuật. Điều này cho thấy nghệ thuật đương đại có thể thu hút sự quan tâm của công chúng tới thế nào và thậm chí, nó còn có thể khiến người ta cảm thấy tức giận ra sao. Đó là điều cần thiết để tạo nên những cuộc đối thoại mở về nghệ thuật hiện đại”.

Tác giả của tác phẩm sắp đặt này là hai nghệ sĩ Sara Goldschmied và Eleonora Chiari. Họ khá kinh ngạc trước vụ tai nạn xảy đến với công trình của mình: “Chuyện đã xảy ra khá là tệ. Không thể nào tin nổi một sắp đặt nghệ thuật lại kết thúc trong những túi đựng rác”.

Cục NTBD “hé lộ” giải pháp chấn chỉnh vấn nạn “thi chui”

Trước tình trạng các người đẹp, người mẫu “xé rào thi chui” ngày càng phổ biến, chúng tôi đã có cuộc trao đổi với ông Lê Minh Tuấn, Trưởng phòng Quản lý Biểu diễn, Cục NTBD về những vướng mắc của luật trong việc quản lý các cá nhân ra nước ngoài tham gia các cuộc thi sắc đẹp.

Thời gian gần đây, tình trạng các người đẹp Việt Nam “xé rào thi chui” khi biết không thể xin được giấy phép xảy ra ngày càng nhiều. ông nhìn nhận gì về vấn đề này?

Đúng là thời gian gần đây, tình trạng cố ý “thi chui" các cuộc thi sắc đẹp ở nước ngoài của một số cá nhân có chiều hướng gia tăng. Đa phần những người này đều là các người mẫu hoạt động tự do. Và mặc dù không đủ điều kiện đại diện cho quốc gia tham dự các cuộc thi người đẹp mang tầm cỡ quốc tế nhưng các cá nhân này vẫn cố ý vi phạm. Ở góc độ cơ quan quản lý nhà nước, chúng tôi luôn theo sát diễn biến và các thông tin liên quan đến việc đi tham dự các cuộc thi sắc đẹp quốc tế.

Ngay khi nắm được thông tin về những sự việc này, Cục NTBD đều có văn bản gửi cho Sở VH,TT&DL địa phương đề nghị vào cuộc kiểm tra và xử lý nghiêm khắc theo đúng quy định của pháp luật.

Ông Lê Minh Tuấn thừa nhận tình trạng “thi chui” đang ngày càng gia tăng và hình phạt hành chính 15 – 30 triệu chưa đủ sức răn đe.

 

Nhưng cũng phải nhìn nhận, với mức xử phạt hành chính theo Nghị định 158/NĐ-CP của Chính phủ về những vi phạm trong lĩnh vực văn hoá hiện nay chưa đủ sức răn đe đối với các người mẫu “thi chui” này. Ở góc độ của một cơ quan quản lý nhà nước về lĩnh vực văn hoá biểu diễn, chúng tôi cũng đang nghiên cứu để đề ra các giải pháp tối ưu nhất nhằm hạn chế tối đa tình trạng “thi chui”, đảm bảo được sự nghiêm minh của pháp luật.

Trước đây, trong các cuộc gặp gỡ báo chí, ông Nguyễn Đăng Chương – Cục trưởng Cục NTBD có chia sẻ, Nghị định 79 sửa đổi quy định về thẻ hành nghề sẽ giúp góp phần hạn chế hơn trình trạng thi chui. Ông có thể nói rõ hơn về điều này?

Hiện nay về căn cứ pháp lý để xây dựng văn bản cấp thẻ hành nghề gồm Nghị định 76/NĐ-CP và Thông tư Liên tịch giữa Bộ VH,TT&DL và Bộ Nội vụ ban hành đã có nội dung quy định về việc cấp thẻ hành nghề cho nghệ sĩ, người mẫu, hoạt động biểu diễn nghệ thuật, trình diễn thời trang. Để có sự thống nhất trong các Văn bản quy phạm pháp luật nhất là pháp luật chuyên ngành, khi thực hiện sửa đổi Nghị định số 79/2012/NĐ-CP, Ban soạn thảo tiếp tục bổ sung nội dung cấp thẻ hành nghề vào Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều Nghị định 79. Ngay sau khi Chính phủ đồng ý ban hành Nghị định sửa đổi, Cục NTBD sẽ trình Bộ VHTT&DL ban hành thông tư hướng dẫn cấp thẻ hành nghề hoạt động biểu diễn nghệ thuật, trình diễn thời trang.

Nội dung thông tư sẽ tập trung vào đối tượng hành nghề nghệ thuật, thời trang tự do và có những chế tài đề cập, xem xét đến những trường hợp có hành vi vi phạm pháp luật trong hoạt động biểu diễn nghệ thuật, trình diễn thời trang, tất nhiên là bao gồm các trường hợp cố ý mang danh nghĩa đại diện quốc gia ra nước ngoài dự thi sắc đẹp không đúng quy định.

Đối với các trường hợp cố ý vi phạm, tái phạm nhiều lần sẽ có những quy định xử lý nghiêm như đình chỉ thẻ hành nghề tham gia hoạt động nghệ thuật, trình diễn thời trang trong một thời gian nhất định và những trường hợp có hành vi vi phạm nghiêm trọng sẽ bị áp dụng mức xử lý nghiêm khắc hơn.

Những trường hợp vi phạm nhiều lần như người đẹp Huỳnh Thuý Anh sẽ bị tạm dừng thẻ hành nghề trong một thời gian nhất định.

 

Luật quy định, 3 người đạt giải cao nhất của một cuộc thi cấp quốc gia mới được cấp phép để tham gia các cuộc thi Hoa hậu mang tầm quốc tế ở nước ngoài. Nhiều người cho rằng đây chính là bước cản lớn nhất khiến các người đẹp phải tìm cách “xé rào thi chui”?

Nếu nói về đối tượng đủ điều kiện được cấp phép để ra nước ngoài tham dự các cuộc thi Hoa hậu mang tầm quốc tế thì không chỉ gói gọn trong 3 người đạt giải cao của một cuộc thi cấp quốc gia. Theo quy định của Nghị định 79, những thí sinh đạt giải Nhất - Nhì - Ba trong các cuộc thi Hoa hậu, Hoa khôi và Người đẹp cấp tỉnh đều đủ điều kiện đại diện cho địa phương, cho quốc gia tham dự các cuộc thi sắc đẹp quốc tế. Mỗi năm, các địa phương có tiềm năng phát triển du lịch đều có tổ chức các cuộc thi Hoa hậu, Hoa khôi và Người đẹp. Chẳng hạn năm 2014, cuộc thi cấp quốc gia có Hoa hậu Việt Nam, Hoa hậu Đại Dương, cuộc thi cấp khu vực, vùng miền, ngành có Hoa khôi Áo dài, Hoa khôi Sinh viên và các cuộc thi Người đẹp cấp tỉnh, thành phố như: Người đẹp tỉnh Bắc Ninh, Người dẹp Hải Phòng, Người đẹp Hạ Long, Người đẹp Đà Nẵng. Như vậy có thể thấy có nhiều đối tượng đủ điều kiện tham dự. Và các trường hợp người đẹp “thi chui” bị phạt từ trước đến nay đều không nằm trong diện nêu trên.

Từ thực tế trên có thể thấy, những người đẹp từng đạt giải trong một cuộc thi Hoa hậu, Hoa khôi, Người đẹp đủ điều kiện được cấp phép thì lại rất ít nhu cầu tham gia các cuộc thi ở nước ngoài, còn những người rất có nhu cầu thì lại không nằm trong diện được cấp phép. Phải chăng chúng ta nên linh hoạt hơn trong việc đưa ra luật?

Đối với các cuộc thi quốc tế có uy tín, họ thường thông qua các đơn vị có tư cách pháp nhân của Việt Nam để tuyển chọn thí sinh có đủ điều kiện tham gia cuộc thi của họ. Tôi lấy ví dụ như Hoa hậu Thế giới, Hoa hậu Hoàn vũ, Hoa hậu Quốc tế… và nhiều cuộc thi khác nữa cũng đều có tiêu chí tuyển chọn thí sinh rất chặt chẽ. Qua theo dõi chúng tôi thấy rằng, hầu hết các cuộc thi mà các thí sinh “thi chui” là những cuộc thi có quy mô nhỏ, công tác tổ chức thiếu chuyên nghiệp, ít người biết đến…
Những cuộc thi đó muốn quy tụ được đông đảo thí sinh đến từ các quốc gia thì họ thường thông quan các kênh khác nhau để liên hệ gửi thư mời trực tiếp với cá nhân người mẫu, người đẹp.

Ông Tuấn cho rằng, những người đẹp “thi chui” không đủ tư cách đại diện cho đất nước Việt Nam kho bản thân họ không tôn trọng pháp luật.

 

Nhiều người cho rằng, một cuộc thi dù to hay bé, một giải thường dù ít hay nhiều… thì đó cũng là niềm vui, là vinh dự của đất nước. Cớ sao không ghi nhận và tạo điều kiện cho các cá nhân để họ mang nhan sắc Việt “tô đậm” trên “bản đồ nhan sắc” thế giới mà lại cấm?

Bất kỳ ai trong chúng ta khi đã mang quốc tịch Việt Nam thì đi ra nước ngoài bạn vẫn là một công dân của Việt Nam. Và đã là công dân Việt Nam thì cá nhân đó có quyền và nghĩa vụ phải mang những điều tốt đẹp nhất của đất nước mình để quảng bá cho bè bạn thế giới. Riêng đối với những thí sinh “thi chui” chúng tôi đánh giá họ luôn đặt mục đích cá nhân lên trên hết nhằm tìm kiếm danh hiệu cho bản thân, thông qua đó được nhiều người biết đến hơn. Nhưng một khi đã nói là đại diện cho Việt Nam, cho màu cờ sắc áo của Việt Nam tham gia một cuộc thi sắc đẹp ở nước ngoài trước hết phải thực hiện trọn vẹn nghĩa vụ của một công dân đó là tuân thủ đúng luật pháp. Một khi chưa tuân thủ pháp luật thì chưa đủ tư cách để đại diện cho quốc gia được. Bởi vì tất cả các cá nhân đó khi ra nước ngoài tham dự các cuộc thi sắc đẹp, họ đều khoác lên danh nghĩa đại diện quốc gia. Nghị định 79 quy định rất rõ, nếu cá nhân các người đẹp muốn đại diện hình ảnh quốc gia tham dự các cuộc thi, thì phải đáp ứng đủ điều kiện theo luật định.

Quy định thí sinh đạt 3 giải cao nhất trong cuộc thi sắc đẹp cấp quốc gia, cấp vùng, miền, ngành, đoàn thể và cấp tỉnh sẽ đủ điều kiện đại diện địa phương, đại diện quốc gia tham dự các cuộc thi quốc tế là nhằm tạo điều kiện cho những cá nhân đã có kinh nghiệm trải qua các cuộc thi sắc đẹp trong nước, được Ban giám khảo đánh giá, kiểm chứng về kiến thức văn hoá, vẻ đẹp về trí tuệ và hình thể để tham dự cuộc thi sắc đẹp quốc tế. Trong thực tế, thời gian vừa qua chúng ta đã chứng kiến một số trường hợp người mẫu tự do, vừa tạo ra những “xì căng đan” như tung lên mạng, lên phương tiện truyền thông các hình ảnh của cá nhân rất phản cảm, trái thuần phong mỹ tục dân tộc, phát ngôn phản cảm... và bị dư luận phản ứng gay gắt thì vài ngày sau ra nước ngoài khoác lên danh nghĩa đại diện Việt Nam tham dự cuộc thi Hoa hậu, người mẫu quốc tế. Hành vi này pháp luật không cho phép và dư luận xã hội cũng phản ứng gay gắt đối với các trường hợp này.